Οκτώβριος και, όπως κάθε χρόνο, οι περισσότεροι προσπαθούμε να βρούμε ξανά μια ρουτίνα. Το καλοκαίρι τελείωσε, οι μέρες μικραίνουν και το κίνητρο για γυμναστική φαίνεται να επιστρέφει. Γράφεσαι, αγοράζεις αθλητικά, βάζεις ξυπνητήρι για τις έξι το πρωί.
Δύο με τρεις εβδομάδες αργότερα, το ξύπνημα έχει γίνει βάσανο και η συνδρομή μια μικρή ενοχή που κουβαλάς.
Ίσως το εξηγείς με έλλειψη θέλησης. Η έρευνα, όμως, δείχνει ότι το κίνητρο για γυμναστική που αντέχει στον χρόνο έχει να κάνει περισσότερο με το είδος της κίνησης και με τον λόγο που κινείσαι και λιγότερο με την πειθαρχία.
Έτσι, σ’ αυτό το άρθρο θέλω να δούμε μαζί πώς φτάσαμε να βλέπουμε την κίνηση ως υποχρέωση, τι προσφέρει στο σώμα και στο μυαλό και πώς μπορείς να βρεις ένα είδος γυμναστικής που θα σου αρέσει και θα διαρκέσει στον χρόνο.
Πότε η κίνηση έγινε αγγαρεία;
Κανείς δεν γεννιέται πιστεύοντας ότι η κίνηση είναι τιμωρία. Όταν ήμασταν παιδιά τρέχαμε, παίζαμε μπάλα και κρυφτό, λαχανιάζαμε και δεν θέλαμε να σταματήσουμε. Κάπου στην πορεία, μάθαμε ότι η κίνηση έχει σκοπό και ότι ο σκοπός είναι να αλλάξει το σώμα μας.
Οι διαφημίσεις είναι καθημερινά εδώ και μας λένε: «κάψε τα κιλά των γιορτών», «έτοιμη για παραλία σε 30 μέρες», και μας βομβαρδίζουν με φωτογραφίες αψεγάδιαστων σωμάτων. Τα social media εφηύραν το fitspiration, δηλαδή εικόνες σωμάτων που παρουσιάζονται ως το επιβραβευμένο αποτέλεσμα της προπόνησης. Τα smartwatches μάς δίνουν κύκλους που πρέπει να κλείσουμε.
Ακόμα και τα διάσημα 10.000 βήματα ξεκίνησαν ως διαφημιστικό σύνθημα: το 1965 η ιαπωνική εταιρεία Yamasa κυκλοφόρησε ένα βηματομετρητή με το όνομα Manpo-kei, δηλαδή «μετρητής 10.000 βημάτων», και το στρογγυλό νούμερο έμεινε στη συλλογική μνήμη ως υποχρέωση.
Και κάπως έτσι η γυμναστική γίνεται υποχρέωση. Πρέπει να γυμνάζεσαι κάθε μέρα για να ακολουθείς το ρεύμα και να έχεις τον «σωστό» σωματότυπο.
Οι επίσημες συστάσεις του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας (2020) μιλούν για 150 με 300 λεπτά μέτριας δραστηριότητας την εβδομάδα και για ενδυνάμωση δύο φορές. Καθημερινή προπόνηση ή ιδανικό σώμα δεν υπάρχουν πουθενά στις οδηγίες.
Σώμα, διατροφή και κίνηση: ένα σύστημα
Το φαγητό και η κίνηση είναι ένα σύστημα. Το φαγητό είναι το καύσιμο και η κίνηση ένας από τους τρόπους που το χρησιμοποιεί. Όταν κινείσαι, οι ανάγκες σου αυξάνονται. Αν δεν τις καλύπτεις, ο οργανισμός το δείχνει με κόπωση, κακό ύπνο, συχνότερους τραυματισμούς και, σε πιο έντονες περιπτώσεις, με διαταραχές στον κύκλο και στην υγεία των οστών.
Αντίστροφα, η κίνηση βοηθά το σώμα να αξιοποιεί καλύτερα όσα τρως. Οι μύες που συσπώνται παίρνουν γλυκόζη από το αίμα και η τακτική άσκηση βελτιώνει την ευαισθησία στην ινσουλίνη. Στηρίζει τον ύπνο, και ο καλός ύπνος ρυθμίζει τις ορμόνες της πείνας και του κορεσμού. Πολλοί άνθρωποι αναφέρουν ότι, όταν κινούνται τακτικά, αναγνωρίζουν πιο καθαρά την πείνα και τον κορεσμό τους.
Η σχέση σου με το φαγητό επηρεάζει και το κίνητρο για γυμναστική. Όταν η άσκηση γίνεται εργαλείο διόρθωσης του φαγητού, χάνουν και τα δύο τη χαρά τους, και η κίνηση ξαναγίνεται τιμωρία. Γι’ αυτό αξίζει να μη χρησιμοποιείς το ένα για να αντισταθμίσεις το άλλο.
Τι κερδίζεις από την κίνηση
Τα οφέλη είναι ένα ισχυρό κίνητρο για γυμναστική, ειδικά όταν δεν έχουν σχέση με τη ζυγαριά.
1. Περισσότερη ενέργεια και καλύτερος ύπνος
Ακούγεται παράδοξο, αλλά η κίνηση δίνει ενέργεια. Μελέτες δείχνουν ότι η τακτική άσκηση μειώνει την κόπωση και βελτιώνει την ποιότητα του ύπνου.
2. Καρδιά, σάκχαρο και μεταβολισμός
Η τακτική δραστηριότητα μειώνει τον κίνδυνο καρδιαγγειακής νόσου και διαβήτη τύπου 2. Βελτιώνει την αρτηριακή πίεση, τα λιπίδια και την ευαισθησία στην ινσουλίνη, και ένα μέρος αυτών των οφελών εμφανίζεται ακόμα και όταν η ζυγαριά δεν κουνιέται.
3. Μύες και οστά που σε στηρίζουν με τα χρόνια
Από τα 30 και μετά χάνουμε σταδιακά μυϊκή μάζα, αν δεν τη χρησιμοποιούμε. Η ενδυναμωτική άσκηση, με βάρη, λάστιχα ή το βάρος του σώματός σου, τη διατηρεί και ενισχύει την οστική πυκνότητα. Στην εμμηνόπαυση, όπου η απώλεια επιταχύνεται, έχει ιδιαίτερη αξία. Η επαρκής πρωτεΐνη στη διατροφή στηρίζει τη διαδικασία.
4. Καλύτερη διάθεση και λιγότερο άγχος
Έρευνες δείχνουν ότι η κίνηση μειώνει τα συμπτώματα κατάθλιψης και άγχους, και ότι το όφελος ήταν μεγαλύτερο όταν η ένταση ήταν υψηλότερη. Το μειωμένο άγχος θα σε βοηθήσει, επίσης, να αντιμετωπίσεις αποτελεσματικότερα τυχόν επεισόδια συναισθηματικού φαγητού, νυχτερινής υπερφαγίας και άλλες διατροφικές διαταραχές.
5. Πιο φιλική σχέση με το σώμα σου
Μια έρευνα έδειξε ότι όσοι κινούνται νιώθουν καλύτερα με το σώμα τους. Κι εδώ ίσως εκπλαγείς: αυτό το ένιωσαν ακόμα και συμμετέχοντες που δεν έχασαν λίπος και δεν έγιναν πιο δυνατοί ή πιο γρήγοροι. Με λίγα λόγια, δήλωσαν ότι ένιωθαν καλύτερα με το σώμα τους, παρ’ όλο που δεν είδαν καμία διαφορά πάνω τους.
Αυτό που μετρούσε ήταν πόσο συχνά κινούνταν, ενώ το είδος της κίνησης και η ένταση δεν έκαναν διαφορά. Αν ψάχνεις κίνητρο για γυμναστική που δεν εξαρτάται από τη ζυγαριά, αυτό είναι από τα πιο χρήσιμα ευρήματα.
Η εξήγηση που δίνεται είναι ότι, όταν κινείσαι, αρχίζεις να προσέχεις για πόσα πράγματα είναι ικανό το σώμα σου: πόσο αντέχει, πόσο καλά ισορροπεί, πόσο γρήγορα τρέχει κ.α. Το θαυμάζεις και το μαθαίνεις ταυτόχρονα!
Πώς να χτίσεις κίνητρο για γυμναστική που πηγάζει από εσένα
Το κίνητρο για γυμναστική δεν είναι ίδιο για όλους, και αυτό εξηγεί γιατί κάποιοι συνεχίζουν και κάποιοι σταματούν. Όταν κινείσαι επειδή το απολαμβάνεις ή επειδή σου κάνει καλό, το κίνητρο για γυμναστική μένει, γιατί έρχεται από εσένα. Όταν κινείσαι για να αλλάξεις την εμφάνισή σου ή επειδή σε πιέζουν οι άλλοι, συνήθως κρατάει λίγο.
Γι’ αυτό αξίζει να ρωτήσεις τον εαυτό σου: γιατί θέλω να κινηθώ; Αν το κίνητρο για γυμναστική είναι «για να χωράω στο φόρεμα του γάμου», λήγει μόλις περάσει ο γάμος. Αν είναι «για να έχω ενέργεια», «για να ξεσκάσω», «για να βλέπω τη φίλη μου δύο φορές την εβδομάδα», μένει, γιατί πηγάζει από δικές σου ανάγκες.
Πρακτικά tips που μπορείς να δοκιμάσεις σήμερα κιόλας:
1. Ξεκίνα με στόχο που δεν μπορείς να αποτύχεις
Δέκα λεπτά, τρεις φορές την εβδομάδα. Ακούγεται λίγο και αυτό είναι το νόημα. Η αίσθηση ότι τα κατάφερες χτίζει το κίνητρο για γυμναστική πολύ πιο γρήγορα από ένα φιλόδοξο πρόγραμμα που εγκαταλείπεις στη δεύτερη εβδομάδα. Όταν το συνηθίσεις, αυξάνεις σταδιακά.
2. Διάλεξε κίνηση που σου αρέσει
Αν η μία ώρα στο πιλάτες ή στο γυμναστήριο σού φαίνεται βασανιστήριο, δεν υπάρχει λόγος να τη συνεχίσεις. Η κίνηση έχει εκατοντάδες μορφές. Σκέψου τι σου άρεσε ως παιδί: ποδήλατο, κολύμπι, παιχνίδι με μπάλα. Δοκίμασε χορό, από παραδοσιακούς μέχρι latin και μπαλέτο, πεζοπορία, βόλεϊ, padel, αναρρίχηση, πολεμικές τέχνες, γιόγκα. Οι επιλογές είναι αμέτρητες. Η γυμναστική δεν είναι μόνο το γυμναστήριο.
3. Δοκίμασε πριν δεσμευτείς
Δεν χρειάζεται να αισθάνεσαι ότι παίρνεις μια μεγάλη και αμετάκλητη απόφαση. Μπορείς να δοκιμάσεις 1-2 φορές π.χ. χορό, τένις ή γιόγκα. Υπάρχουν, άλλωστε, και αμέτρητες σχολές που προσφέρουν δωρεάν δοκιμαστικό μάθημα.
Επίσης, μπορείς να ξεκινήσεις με ένα τόσο απλό βήμα όσο το να πάρεις ένα τηλέφωνο και να ζητήσεις πληροφορίες. Κι έκανες ήδη την αρχή!
4. Παρατήρησε πώς αισθάνεσαι μετά από τις πρώτες φορές
Μετά από κάθε φορά που κινείσαι, παρατήρησε τι συμβαίνει στο σώμα και στο μυαλό σου. Έχεις περισσότερη ενέργεια ή είσαι ευχάριστα κουρασμένη; Ηρέμησε το άγχος σου; Ξέσκασες; Αυτές οι μικρές στιγμές είναι το πιο δυνατό κίνητρο για γυμναστική, γιατί βλέπεις αμέσως τι σου δίνει η κίνηση, χωρίς να περιμένεις αποτέλεσμα στη ζυγαριά.
Παρατήρησε και πώς βλέπεις το φαγητό. Πολλές φορές η κίνηση ξυπνά την επιθυμία να φροντίσεις καλύτερα το σώμα σου: να φας κάτι που σε χορταίνει και σου δίνει δύναμη, να πιεις νερό, να κοιμηθείς νωρίτερα. Αν παρατηρείς ότι ο εαυτός σου αρχίζει να θέλει να τραφεί με φροντίδα και να προσέχει συνολικά την υγεία και την ευεξία του, αυτό δείχνει ότι η κίνηση σε στηρίζει.
Αν πάλι νιώθεις πως κινείσαι για να αντισταθμίσεις κάτι που έφαγες ή πως αποφεύγεις το φαγητό για να «βγει» η προπόνηση, κράτησε αυτή τη σκέψη, γιατί δείχνει ότι κάτι στη σχέση σου με την κίνηση και με το φαγητό αξίζει να το δεις.
Τέλος, ρώτα τον εαυτό σου πώς νιώθεις τώρα με το σώμα σου. Νιώθεις λίγο περισσότερη αυτοπεποίθηση; Σου φαίνεται πιο δυνατό, πιο ικανό, πιο δικό σου; Μπορεί η εικόνα σου στον καθρέφτη να είναι ίδια, και παρόλα αυτά να αισθάνεσαι διαφορετικά. Αυτό ακριβώς είναι το σημάδι ότι η σχέση με το σώμα σου αλλάζει. Μπορείς να κρατάς ένα σύντομο σημείωμα στο κινητό με δύο ή τρεις λέξεις, για παράδειγμα «ενέργεια, φροντίδα, αυτοπεποίθηση».
Και τώρα;
Σύντομες υπενθυμίσεις για όταν χάνεις το κίνητρο
- Το κίνητρο για γυμναστική κρατάει περισσότερο όταν πηγάζει από σένα, όπως η ενέργεια και η αυτοφροντίδα, και λιγότερο όταν βασίζεται στην εμφάνιση ή στην πίεση των άλλων.
- Η κίνηση που είναι αγγαρεία δεν μας προσφέρει τα ίδια οφέλη με την κίνηση που απολαμβάνουμε και διατηρούμε.
- Η κίνηση και το φαγητό λειτουργούν ως ένα σύστημα. Όταν τα χρησιμοποιείς για να αντισταθμίζεις το ένα το άλλο, χάνουν και τα δύο τη χαρά τους.
- Η κίνηση σού δίνει ενέργεια, καλύτερο ύπνο, πιο υγιή καρδιά, δυνατούς μύες και οστά και καλύτερη διάθεση.
- Όσοι κινούνται νιώθουν καλύτερα με το σώμα τους, ακόμα κι όταν δεν αλλάζει κάτι στην εμφάνισή τους ή στην απόδοσή τους.
- Διάλεξε κίνηση που σου αρέσει, δοκίμασέ την πριν δεσμευτείς και ξεκίνα με μικρούς επιτεύξιμους στόχους.
Το σώμα σου αξίζει κίνηση που το κάνει χαρούμενο!
Το κίνητρο για γυμναστική που σου ταιριάζει θα το βρεις όταν σταματήσεις να ρωτάς «τι πρέπει να κάνω» και αρχίσεις να ρωτάς «τι θα μου άρεσε να κάνω».
Δώσε στον εαυτό σου χρόνο να δοκιμάσει, να αλλάξει γνώμη και να ξεκινήσει ξανά. Η σχέση σου με την κίνηση, όπως και η σχέση σου με το φαγητό, χτίζεται σιγά-σιγά και με υπομονή.
