Το καλοκαίρι σιγά-σιγά τελειώνει, η ρουτίνα ξαναρχίζει, και μαζί της έρχονται κάποιες γνώριμες σκέψεις γύρω από τη διατροφή μετά τις διακοπές.
Για την ακρίβεια, το πιο πιθανό είναι να μην έφυγαν ποτέ.
- Μήπως κάθε φορά που έτρωγες ένα παγωτό στο νησί, σκεφτόσουν “μόλις επιστρέψω, έχει δίαιτα”;
- Μήπως όταν έβλεπες γυμνασμένα σώματα στην παραλία, σκεφτόσουν “το επόμενο καλοκαίρι θα είμαι κι εγώ έτσι”;
- Μήπως σκεφτόσουν, αντιθέτως, ότι μόλις τελειώσει το καλοκαίρι κι επιστρέψουν τα χειμωνιάτικα, θα έχεις επιτέλους την άνεση να τρως όσο θέλεις χωρίς να νιώθεις ότι κρίνεσαι;
Δεν είσαι μόνη σ’ αυτές τις σκέψεις. Αυτές είναι πεποιθήσεις που έχουμε ενσωματώσει τόσο βαθιά, ώστε να μοιάζουν λογικές, ενώ στην πραγματικότητα κάνουν ακριβώς το αντίθετο από αυτό που υπόσχονται.
Αντί να μας βοηθούν να χτίσουμε μια πιο σταθερή σχέση με το φαγητό, μας γυρνάνε πίσω στον ίδιο κύκλο περιορισμού και ενοχής.
Σ’ αυτό το άρθρο, θα ήθελα να συζητήσουμε 4 πολύ δημοφιλείς απόψεις γύρω από τη διατροφή μετά τις διακοπές: πώς μας επηρεάζουν, γιατί τις πιστεύουμε και πώς μπορούμε τελικά να χτίσουμε μια υγιή διατροφή μετά τις διακοπές.
Σκέψη 1: “Πρέπει να επιστρέψω στον σωστό δρόμο”.
Είναι ίσως η πιο συχνή φράση που ακούγεται στο τέλος κάθε καλοκαιριού, για τη διατροφή μετά τις διακοπές. Πίσω από αυτή κρύβεται μια νοοτροπία αυστηρής πειθαρχίας, που τελικά οδηγεί σε φαινόμενα όπως το συναισθηματικό φαγητό και η τοξική σχέση με τη διατροφή και το σώμα.
Επιφανειακά, ακούγεται λογική σκέψη. Στην πραγματικότητα, όμως, αυτή η νοοτροπία κρύβει κινδύνους και λέει πολλά για τη σχέση μας με το φαγητό.
Το πρώτο που δείχνει είναι ότι κρίνουμε τον εαυτό μας για ό,τι κάναμε ή δεν κάναμε στις διακοπές. Το φαγητό των διακοπών δεν είναι ηθικό ζήτημα, είναι απλά φαγητό, και η ξεκούραση από τη ρουτίνα δεν είναι αμέλεια.
Το δεύτερο είναι ότι αυτή η σκέψη ενισχύει μια αντίληψη που έχουμε ξαναδεί: ότι η διατροφή είναι κάτι που είναι είτε “on” είτε “off”. Είτε είσαι “μέσα στο πρόγραμμα” είτε έχεις “ξεφύγει”.
Αυτή η λογική του όλα ή τίποτα τροφοδοτεί τον κύκλο του περιορισμού και της υπερφαγίας. Όσο πιο αυστηρά προσπαθείς να επιστρέψεις, τόσο πιο εύκολα καταρρέει η προσπάθεια στην πρώτη δυσκολία, γιατί δεν αφήνει περιθώριο για ευελιξία.
Αντί για «πρέπει να επιστρέψω στον σωστό δρόμο», δοκίμασε κάτι σαν:
“Ας δω τι χρειάζεται το σώμα μου αυτή τη στιγμή και ας του το προσφέρω με φροντίδα”.
Πρακτικά, αυτό μπορεί να σημαίνει:
- Επίστρεψε σταδιακά σε πιο σταθερά ωράρια γευμάτων, χωρίς να το κάνεις απότομα.
- Δώσε προσοχή στο νερό και στον ύπνο, δύο βασικά πράγματα που συχνά παραμελούνται στις διακοπές.
- Επίλεξε ένα γεύμα ή δύο την εβδομάδα να είναι πιο δομημένα, χωρίς να χρειάζεται όλη η εβδομάδα να είναι “τέλεια”.
Θυμήσου ότι δεν χρειάζεται να διορθώσεις τίποτα. Χρειάζεται απλά να ξαναβρείς μια ρουτίνα που σε στηρίζει.
Σκέψη 2: “Πρέπει να κάψω ό,τι έφαγα”.
Αυτή η σκέψη κρύβει μια λογική “εξόφλησης”: το φαγητό αντιμετωπίζεται σαν χρέος που πρέπει να πληρωθεί με άσκηση.
Αυτό το φαινόμενο έχει μελετηθεί επιστημονικά ως αντισταθμιστική διατροφική συμπεριφορά και είναι ένα πολύ συχνό φαινόμενο στη διατροφή μετά τις διακοπές για πολλούς ανθρώπους.
Όταν νιώθουμε ότι πρέπει να κάψουμε ό,τι φάγαμε, τιμωρούμε τον εαυτό μας για μια στιγμή απόλαυσης, σαν να ήταν λάθος. Αυτό δημιουργεί μια σχέση με την άσκηση που δεν έχει καμία σχέση με το πώς νιώθουμε ή τι χρειάζεται το σώμα μας.
Με τον καιρό, αυτό μπορεί να μας κάνει να αντιπαθήσουμε την κίνηση εντελώς, γιατί τη συνδέουμε μόνιμα με ενοχή και καταπίεση.
Επίσης, αυτή η νοοτροπία αγνοεί εντελώς πώς λειτουργεί πραγματικά το σώμα. Δεν υπάρχει ένα γεύμα ή μια βδομάδα διακοπών που να χαλάει κάτι μόνιμα ούτε μια προπόνηση που να διορθώνει ένα γεύμα.
Αντί για “πρέπει να κάψω ό,τι έφαγα”, μπορείς να πεις:
“Πέρασα καλά και αυτό δεν χρειάζεται καμία αντιστάθμιση”.
Ίσως κάτι από τα παρακάτω να σε βοηθήσει:
- Ξεκίνα ξανά την κίνηση μετά τις διακοπές όταν αισθανθείς ότι τη ζητάει το σώμα σου. Κάνε το, επειδή σου κάνει καλό, όχι επειδή πρέπει να επανορθώσεις για κάτι.
- Δεν γυμναζόσουν ως τώρα; Δες τη νέα σεζόν ως ευκαιρία για να ανακαλύψεις ένα είδος κίνησης που σου αρέσει. Μπορείς δοκιμαστικά να κάνεις χορό, τένις, γιόγκα ή οτιδήποτε άλλο, ώσπου να βρεις μια δραστηριότητα που σε γεμίζει.
- Μην προσπαθήσεις να δεσμευτείς σε μια δραστηριότητα που δεν σου αρέσει. Πρώτον, αργά ή γρήγορα θα τη σταματήσεις και δεύτερον ο σκοπός της άσκησης δεν ήταν ποτέ η τιμωρία.
Άφησε την απόλαυση να είναι απόλαυση, χωρίς να χρειάζεται δικαιολογία ή εξιλέωση.
Σκέψη 3: “Το επόμενο καλοκαίρι θα έχω κι εγώ το τέλειο κορμί”.
Στην παραλία, βλέπουμε ένα γυμνασμένο σώμα και η σκέψη έρχεται αυτόματα: “το επόμενο καλοκαίρι θέλω να είμαι κι εγώ έτσι”. Ακούγεται σαν κίνητρο, αλλά τελικά πόσο βοηθητική είναι αυτή η σκέψη και η σύγκριση;
Άλλωστε δεν βλέπουμε ποτέ ολόκληρη την εικόνα πίσω από αυτό. Δεν ξέρουμε τι γενετικά χαρακτηριστικά έχει αυτός ο άνθρωπος, τι σχέση έχει με τη διατροφή του, πόσο χρόνο και ενέργεια επενδύει ή αν αυτό που βλέπουμε είναι καν αντιπροσωπευτικό της καθημερινότητάς του.
Αντί για “το επόμενο καλοκαίρι θα είμαι κι εγώ έτσι”, ρώτησε τον εαυτό σου:
“Τι θα ήθελα να νιώθω στο δικό μου σώμα το επόμενο καλοκαίρι;”
Να τι μπορείς να κάνεις γι’ αυτό:
- Όταν πιάνεις τον εαυτό σου να συγκρίνεται, ρώτησε τι ακριβώς θαυμάζεις: είναι κάτι οπτικό, ή μήπως είναι η αίσθηση ελευθερίας, ενέργειας, άνεσης που φαντάζεσαι πως έχει εκείνο το άτομο;
- Μετάτρεψε τον στόχο από “να μοιάσω” σε “να νιώσω”: πιο ενεργητική, πιο άνετη στο σώμα μου, πιο σταθερή.
- Αν τα social media τροφοδοτούν συνέχεια αυτή τη σύγκριση, περιόρισε την έκθεση σε λογαριασμούς που σε κάνουν να νιώθεις ανεπαρκής.
Σκέψη 4: “Το καλοκαίρι τελείωσε, άρα τελείωσε και το κίνητρό μου”
Για πολλούς, το κίνητρο για τη διατροφή συνδέεται αποκλειστικά με το καλοκαίρι και με το “σώμα για παραλία”. Τώρα που το σώμα μας θα κρυφτεί κάτω από τα χειμωνιάτικα ρούχα, η διατροφή και η άσκηση χάνουν τη νόημά τους.
Όταν η μόνη “ανταμοιβή” που αναγνωρίζουμε είναι η εμφάνιση, χάνουμε την ευκαιρία να παρατηρήσουμε όλα τα άλλα οφέλη που έχει μια σταθερή σχέση με το φαγητό: περισσότερη ενέργεια, καλύτερος ύπνος, πιο σταθερή διάθεση, λιγότερο άγχος γύρω από τα γεύματα.
Αυτά τα οφέλη δεν έχουν καμία σχέση με την εποχή και είναι διαθέσιμα όλο τον χρόνο, αν τους δώσουμε προσοχή.
Αντί για “το καλοκαίρι τελείωσε, άρα τελείωσε και το κίνητρό μου”, μπορείς να πεις:
“Τι θέλω να νιώθω κάθε μέρα, ανεξάρτητα από την εποχή;”
Πρακτικά, αυτό μπορεί να σημαίνει:
- Σημείωσε πώς νιώθεις σωματικά και ψυχικά όταν τρως με σταθερότητα, όχι μόνο πώς φαίνεσαι.
- Σκέψου τι σου έδινε πραγματικά αξία σε μια καλή μέρα διατροφικά, όχι πώς φαινόσουν, αλλά πώς ένιωθες.
- Βρες κίνητρα που δεν εξαρτώνται από το ρολόι ή το ημερολόγιο, όπως η ενέργεια για τη δουλειά, ο καλύτερος ύπνος, η διάθεση.
Με λίγα λόγια
- Η επιστροφή από τις διακοπές δεν χρειάζεται πειθαρχία, χρειάζεται φροντίδα.
- Το φαγητό δεν είναι χρέος που πρέπει να εξοφλήσεις με άσκηση.
- Το κίνητρο δεν χρειάζεται να είναι εποχιακό, μπορεί να έρχεται από το πώς νιώθεις, όχι από το πώς φαίνεσαι.
- Αυτό το σώμα στην παραλία που θαύμασες δεν είναι στόχος, είναι μια στιγμή που δεν ξέρεις τι κρύβει πίσω της.
Ποια φωνή θα διαλέξεις να ακούσεις;
Αν κρατήσεις κάτι από το άρθρο, ας είναι αυτό: το πώς μιλάς στον εαυτό σου μετά τις διακοπές έχει μεγαλύτερη σημασία από το τι έφαγες στις διακοπές. Η φωνή που θα διαλέξεις να ακούσεις τον Σεπτέμβριο –της τιμωρίας ή της φροντίδας– είναι αυτή που θα καθορίσει τη σχέση σου με το φαγητό.
Η αυτοφροντίδα θα σε φέρει πιο κοντά στην ειρήνη με το φαγητό. Και τότε το επόμενο καλοκαίρι δεν θα σε ενδιαφέρει μόνο πώς θα δείχνεις, αλλά κυρίως πόσο χαρούμενη και ελεύθερη θα νιώθεις μέσα στο σώμα σου.
